Selecteer een pagina

Woordenschat is in mijn ogen goed te combineren met projecten rondom onderzoekend leren. Ik schreef hier al eerder een artikel over in de NVOX, maar nu wil ik graag een aantal concrete tips delen.

1 Doelen stellen & delen

Bedenk al bij de start welke woorden je graag centraal wilt stellen tijdens het onderzoekend leren. Kies er niet direct heel veel uit. Zo’n 3 tot 6 woorden is al voldoende voor het begin (uitbreiden kan altijd nog).

Welke woorden zijn een mooie aanvulling voor de woordenschat als het bijvoorbeeld gaat over voeding, de familiegeschiedenis of elektriciteit? Maar ook woorden die met onderzoek doen te maken hebben kan je uitkiezen.

Deel deze woorden aan het begin van het project (ze moeten tijdens de introductie dus al nuttig zijn) en zorg dat ze vanaf dat moment goed zichtbaar zijn in de klas. In ieder geval tijdens de momenten van onderzoekend leren.

Nodig de kinderen bij de start al uit om over deze woorden mee te praten. Wellicht is het leuk om synoniemen te verzamelen of een korte woordspinopdracht te geven.

(Extra tip: Gebruik ook wat tijd van de gewone taalles! Dit geeft je wat meer ruimte en tijd)

woordenschat wetenschap en techiek onderwijs

2 Stel eisen aan het taalgebruik

Vraag gedurende het onderzoekend leren gerust aan kinderen om zinnen opnieuw te formuleren met de gewenste woorden erin.

“Ik snap wat je bedoelt, maar probeer het nu eens uit te leggen met dit woord er in.”

Zo worden de woorden makkelijker toegevoegd aan de actieve woordenschat.

Daarnaast kun je zelf uitspraken van kinderen herformuleren (de ecoline zweeft in het water)
en goed gebruik van de woorden letterlijk herhalen (zoals Roos al zei, magneten kunnen elkaar afstoten of aantrekken).

3 Gebruik je eigen woordenschat

Wees niet bang om je eigen woordenschat gewoon te gebruiken. Je eigen woordenschat zal over het algemeen uitgebreider zijn dan die van de kinderen en dat is precies waarom ze van jou kunnen leren. Het mooist is als je bijvoorbeeld tijdens een demonstratieproef je eigen woordenschat zo natuurlijk mogelijk gebruikt.

Vraag eventueel tussendoor of de kinderen de woorden begrijpen en leg ze anders kort even uit.

woordenschat wetenschap en techiek onderwijs

4 Bijpassende boeken

Lezen is uiteraard een prachtige manier om aan de woordenschat van de kinderen te werken. Ik raad daarom aan om boeken bij het thema te zoeken. Natuurlijk is niet bij elk thema veel te vinden. Maar wie niet zoekt…

Sommige kinderen vinden het trouwens zelf ook ontzettend leuk om op zoek te gaan naar bijpassende boeken is mijn ervaring. In de schoolbibliotheek of zelfs thuis worden de mooiste boeken gevonden.

En het is heel mooi als de kinderen zelf gaan lezen in de boeken, maar kijk ook zeker voor een toepasselijk voorleesboek (ook in de bovenbouw)!

5 Woordenboek

Je kunt onbekende woorden opzoeken op internet. Doe ik ook. Maar leg daarnaast ook een (ouderwets) woordenboek in je klas. Er zijn ook speciale kinderwoordenboeken.

Het is ontzettend handig om te leren hoe je woorden opzoekt in een woordenboek. Daarom is het prettig om kinderen ook tijdens het onderzoekend leren de mogelijkheid te bieden deze vaardigheid te oefenen.

Je zou zelf vooraf al een aantal woorden kunnen opzoeken om die later te vragen. Niet alle woorden zijn te vinden in kinderwoordenboeken en zo voorkom je al te veel zinloos gezoek.

Voor jonge kinderen zijn er trouwens ook thema woordenboeken met veel plaatjes, zoals over voertuigen of de boerderij.

woordenschat wetenschap en techiek onderwijs

6 Kindervragen vragen aandacht

Zorg dat de kinderen altijd de mogelijkheid hebben om naar de betekenis van woorden te vragen. Waardeer deze vragen, want kinderen durven ze niet zomaar te stellen! En neem dan uiteraard wel even de tijd voor het beantwoorden.

De vragen komen niet altijd op een handig moment. Dat zal iedereen die met kinderen werkt weten. Bedenk dan hoe je de kinderen de gelegenheid kunt geven om de vraag te onthouden.

Zelf had ik hiervoor een woorden-vang-pot voorin de klas. Elk tafelgroepje had daarnaast een kladblok waaruit de kinderen naar hartenlust bladjes mochten scheuren voor het opschrijven van woorden. Deze bladjes konden ze in de woorden-vang-pot stoppen. Ik leegde deze pot regelmatig waarbij er soms een hele woordenschatkring ontstond.

Deze manier van werken is vergelijkbaar met de parkeerplaats voor vragen.

7 Zorg voor andere taalverwerking

Tijdens het onderzoekend leren werken kinderen regelmatig ook op papier of digitaal. Bijvoorbeeld voor hun onderzoeksplan of de eindpresentatie.

Daag de kinderen ook dáár uit om de nieuwe woorden te gebruiken. Zo is het mooi als kinderen in hun eindpresentatie niet alleen de nieuwe inhoudelijke kennis verwerken, maar ook de woordenschat zichtbaar maken.

Maar er zijn natuurlijk ook andere taalopdracht mogelijk. Zo kan je een stelopdracht geven rondom het thema (thema recyclen: beschrijf hoe de krant van vandaag net zo goed de krant van gisteren kan zijn) of is er misschien een klassenblog waarbij de kinderen een stukje op mogen schrijven.

Lees meer:

erwonderingskaartjes merel sprong onderwijs met stijl onderzoekend leren ontwerpend leren

Ja, handig!

Ontvang elke week een inspirerend lesidee in de nieuwsbrief