Selecteer een pagina

Je wilt proefjes met water doen?

Leuk!

Internet staat er vol mee en ik heb er hier ook wat verzameld.
(Onderaan staan de 9 proefjes overzichtelijk op een rijtje)

Maar hoe weet je nu of je de juiste kiest?

Dat is niet alleen de vraag bij proefjes met water natuurlijk. Proefjes over elektriciteit, vuur, zintuigen, eieren, noem het maar op, je vindt het op internet.

Ik gebruik proefjes met water nu even als voorbeeld en geef je tips, en uiteindelijk een checklist, om uit alle proefjes op het internet de juiste te kiezen. Via de linkjes in het artikel kom je ook daadwerkelijk bij proefjes met water uit.

Misschien zit er wel bij wat je zoekt!

verwonderingskaartjes merel sprong onderwijs met stijl onderzoekend leren ontwerpend leren

1 Is het uitvoerbaar?

Ja, om dit zeker te weten is testen natuurlijk een aanrader. ‘Even’ het proefje doen, geeft zekerheid.

Noem het een haalbaarheidsonderzoek als je wilt.

Als dat ‘even’ testen niet gaat lukken?
Dat zegt dan al iets over de ingewikkeldheid van je proefje!

Maak dan in ieder geval een inschatting aan de hand van de volgende punten: materiaal, hulp, tijd en ruimte.

58 1 proefjes met water checklist wetenschap en technologie onderwijs

Materiaal

Kun je aan al het materiaal komen dat nodig voor het goed uitvoeren van de proef?

Heb je budget?
Ken je mensen via wie je wat kunt regelen?
Of is alles al op school of bij je thuis aanwezig?

Bij proefjes met water heb je in ieder geval water nodig, dat gaat lukken!

Maar bekijk dit filmpje eens.

Met 0:50 sec. heb je de materialen in ieder geval gezien.
Krijg jij deze allemaal verzameld?

(Als je verder kijkt zie je onder andere hoe je van een doos een bewegend monster kunt maken. Wel leuk…)

Hulp

Doe je als leerkracht een demonstratieproef?
Of gaan de kinderen zelf aan de slag?

Sommige proefjes (ja, ook de proefjes met water) zijn best ingewikkeld. Vooral bij jonge kinderen, betekent hulp vaak meer mogelijkheden.

Schat in hoeveel hulp je nodig hebt.

Kun je bijvoorbeeld rekenen op ouderhulp of is er een stagiaire die een rol kan spelen? Dan is er alweer meer mogelijk.

Bekijk deze proef over waterzuiveren

Een mooie proef om kinderen zelf mee aan de slag te laten gaan. Maar dit vraagt veel meer begeleiding dan als je een demonstratieproef opzet.

Tijd

Hoeveel tijd heb je eigenlijk voor de voorbereidingen?
Is dat genoeg voor het proefje dat je uit hebt gekozen?

Je zult moeten inschatten of je de materialen kunt regelen, of de hulp van de grond komt en of je misschien toch nog wil testen hoe de proef daadwerkelijk werkt.

Daarnaast, ook het doen van het proefje met de kinderen zelf kost tijd.

Hoeveel lestijd heb je beschikbaar of wil je vrijmaken? Nogmaals, als je het proefje zelf test dan kun je deze inschatting nog beter maken.

Mocht je ouderhulp hebben, vergeet dan niet dat ook het doorspreken van je plannen tijd kost (en nodig is!)

Wanneer ga jij bijvoorbeeld deze raket knutselen voor je demonstratie?

Het voorbereiden hoeft helemaal niet erg te zijn, maar hou er rekening mee!

Ruimte

Tja, je hebt waarschijnlijk geen laboratorium tot je beschikking. Maak daarom ook een inschatting van de beschikbare ruimte en de mogelijkheden die dit biedt.

In een doorsnee klas is best veel mogelijk.

En welke (buiten)ruimtes staan er nog meer tot je beschikking? Kijk naar de beschikbare ruimtes en stel je voor hoe je de proef gaat organiseren.

Je kunt bijvoorbeeld aan de volgende punten denken:

Kunnen de kinderen goed aan de slag of kunnen ze de demonstratie goed zien?
Hoe vies mag het hier worden?
Zit je dicht bij schoonmaakvoorzieningen?
Moeten de kinderen hun handen allemaal en vaak kunnen wassen?
Kan er overlast ontstaan voor omwonenden of andere klassen?

Bij deze proef met water en vuur kun je je misschien voorstellen dat je hierover moet nadenken.

58 7 proefjes met water checklist wetenschap en technologie onderwijs

2 Gaat de proef over het juiste onderwerp?

Heb je proefjes met water al ingetypt bij Google?

(Misschien ben je zo wel bij dit artikel gekomen)

Maar proefjes met water is best een algemene omschrijving.

Als je proefjes met water zoekt is het goed om te kijken welk deelonderwerp je wilt belichten.
Ga je het hebben over de aggregatietoestanden (gas, vast, vloeistof)
Het zuiveren van water (drinkwater)
Of wil je drijven en zinken (dichtheid, volume en massa) onder de aandacht brengen?

Kortom, wat is het leerdoel waar je met de kinderen aan gaat werken en sluit het proefje daar bij aan.

Pas ook op dat water wel echt het hoofdonderwerp van het proefje is.

Deze tulpen bijvoorbeeld staan wel in water, maar is dit echt het hoofdonderwerp?
Ik vraag mij nu meer over tulpen af eerlijk gezegd.

58 2 proefjes met water checklist wetenschap en technologie onderwijs

3 Verwacht je verwondering?

Het niet weten hoe iets werkt, is over het algemeen een grote inspiratie om tot leren te komen.

Kinderen weten heel vaak iets niet.
En leren dat ze doen!

Als ze echt verwonderd zijn, nieuwsgierig, dan gaat het leren een stuk gemakkelijker.

Maar, even tussen ons, zo zitten wij toch ook in elkaar?

Van mijzelf weet ik dat als ik echt nieuwsgierig ben of oprechte interesse heb, ik zoveel makkelijker leer.
(Nog meer tussen ons: vooral als ik mij schaam over mijn onwetendheid ga ik snel aan het leren. Dan weer geen fijn gevoel…)

Maar terug naar mijn punt over verwondering.

Stel jezelf de vragen:
Verwacht je dat de kinderen verwonderd zullen zijn?
Verwacht je vragen?
Verwacht je dat ze het niet weten?
Zijn je antwoorden ja?

Goede proef!

Gelukkig zijn kinderen snel verwonderd, maar als je deze proef over drijven met bovenbouwkinderen doet, krijg je dan het gewenste effect?

Zitten alle kinderen op het puntje van hun stoel?

58 3 proefjes met water checklist wetenschap en technologie onderwijs

4 Snap je zelf hoe het zit?

Echt, zelf alles weten rondom wetenschap en technologie is onmogelijk. Alle mogelijke proefjes met water zijn waarschijnlijk al te veel om te overzien.

Ik weet het…

Maar sta jij zelf open om wel wat nieuws te leren?

Maak het jezelf niet te ingewikkeld. Wil je met proefjes in de klas werken, zorg dan dat je snapt waar het over gaat.

Nee, dit betekent niet dat je alle vragen van kinderen moet kunnen beantwoorden.
(Wat kinderen voor een vragen verzinnen…) Wel vind ik dat je de basis moeten snappen van wat je laat zien.

Wat zeg nou zelf, weet jij eigenlijk wat oppervlaktespanning, dichtheid of opwaartse kracht is is?

58 4 proefjes met water checklist wetenschap en technologie onderwijs

5 Kunnen de kinderen het begrijpen?

En op het vorige punt volgt automatisch:

Kunnen de kinderen de basis begrijpen?

Als je het proefje uitvoert, is het natuurlijk niet waarschijnlijk dat ze direct doorgronden wat er gebeurt.

Maar na de verwondering en het stellen van vragen? Is het dan mogelijk, door uitleg en onderzoek, dat ze kennis op doen?

Of
Begrip?
Inzicht?
Eureka!

Ik heb het hier niet over het controle, ga geen toetsjes afnemen.
Echt, dan is de lol er direct af!

Maar kun je met je proefje een basis leggen waardoor later de kennis rondom wetenschap en technologie makkelijk te volgen is?

Denk aan het maken van wolken

Meer begrip over wolken kan later tot gevolg hebben dat de volgende termen eerder begrepen worden:
Waterdamp
Waterstof
Gas
Aggregatietoestanden
Verdampen
Condenseren

58 5 proefjes met water checklist wetenschap en technologie onderwijs

6 Weet je denkvragen die je kunt stellen?

Stel, je heb alle punten hierboven positief beantwoord voor je gekozen proefje met water.

Maar dan

De kinderen verwonderen zich wel, maar stellen geen interessante vragen.

Ze vinden het leuk, maar tonen geen interesse.

Wat doe je dan?
Laat je het hierbij?

Nee! Interesse kan je opwekken door je eigen houding en de dingen die je zegt. Stel vanuit je eigen verwondering allerlei vragen om in die hoofden van de kinderen door te dringen.

Tussen alle proefjes met water vond ik dit filmpje met 8 proefjes (je krijgt waarschijnlijk eerst een reclame, maar het filmpje is echt de moeite waard en maar een minuutje)

Het is net een goochelshow.
Maar verwonderd ben ik wel.

Vanuit mijn eigen verwondering zou ik de volgende vragen stellen:

Kun je vertellen wat er gebeurt?
Waar heeft dat mee te maken?
Waar moet je aan denken?
Wat zou er gebeuren?
Hoe kun je dit uitleggen?
Hoe kan dit handig zijn?
Waar kun je het voor gebruiken?

Let op: dat je je eigen proefje in de basis snapt betekent niet dat je het antwoord moeten weten op álle vervolgvragen die je kunt stellen!

58 6 proefjes met water checklist wetenschap en technologie onderwijs

En dan nu

De Proefjes Checklist

De punten hierboven kun je in een checklist samenvatten.
Checklists zijn er in twee vormen:

Doen-en-Bevestig
Je handelt op je geheugen en ervaring en controleert dan aan de hand van de lijst of je aan alles hebt gedacht.

Lezen-en-Doen
Zie ik als een recept. Je werkt heel systematisch je lijstje af.

Mijn voorkeur heeft de eerste. Zo hou je jezelf scherp maar bouw je wel een laatste check in.
Je doet niet zomaar wat, je houdt je lessen op niveau!

Checklists herinneren je aan belangrijke punten.

Punten die jij belangrijk vindt!
Pas hem dus vooral aan naar je eigen behoeften.

Hieronder die van mij:

58 chechlist proefjes met water wetenschap en technologie onderwijs

Zo werk ik dus.
En niet alleen bij de proefjes met water trouwens.

Hoe doe jij het?

Alle proefjes met water nog even op een rij:

Filmpjes:
Proefjes met lucht en water
Waterzuiveren
Water koken in papierenbakje
Tulpen kleuren
8 Proefjes met water

Beschrijvingen:
Raket maken
Zwemmend ei
Zeepboot maken
Wolk in een fles

Lees verder:

58 proefjes met water checklist wetenschap en technologie onderwijs

Ja, handig!

Ontvang elke week een inspirerend lesidee in de nieuwsbrief