Selecteer een pagina

Als je met je klas aan de slag gaat met onderzoekend leren (of ontwerpend leren) zijn er een aantal leerkrachtcompetenties extra belangrijk.

Naast de genoemde competenties zijn uiteraard competenties als organiseren, klassenmanagement, begeleiden van samenwerking en ouderhulp inschakelen ook aan de orde. Ik benoem hier nu de competenties die heel specifiek gericht zijn om het proces van onderzoekend leren. Bij de gemiddelde reken- of taalles worden deze competenties (minder) aangesproken.

Hieronder volgen de 6 competenties:

1 Overzicht houden op het proces

Onderzoekend leren is een proces met verschillende fases. In elke fase zijn andere doelen en vaardigheden belangrijk. Uiteindelijk dienen ze wel allemaal één doel, namelijk door onderzoek te doen antwoord geven op de onderzoeksvraag.

Als leerkracht moet jij weten hoe deze fases zich tot elkaar verhouden en moet je overzicht houden terwijl de kinderen bezig zijn. Zo kun je op de juiste momenten ingrijpen of niet.

2 Afbakenen en controleren van het proces

Door af te bakenen en te controleren bewaak je het proces.

Je houdt de tijd in de gaten
Denkt na over de uitvoerbaarheid van het onderzoeksplan
Zorgt eventueel voor hulp zodat er doorgewerkt kan worden
Helpt kinderen focussen op hun plan
Kijkt welke kinderen meer sturing nodig hebben
Enz.

Kortom je zorgt ervoor dat onderzoeken realistisch zijn en ook daadwerkelijk worden uitgevoerd.

leerkrachtcompetenties onderzoekend leren en ontwerpend leren wetenschap en technologie onderwijs

3 Begeleiding geven door vragen te stellen

Begeleiden door vragen te stellen kun je doen door sturende vragen te stellen. Dit type vragen zorgt ervoor dat kinderen gaan nadenken over hun eigen plannen en gedachtegangen.

De sturende vragen zorgen ervoor dat kinderen nadenken over de juiste punten. Je helpt ze focussen op waar het over gaat. Je maakt ze alert op de juiste punten.

Heel belangrijk hierbij is om te werken met open vragen! Alleen dan gaat een leerling echt nadenken over zijn antwoord en het waarom van zijn antwoord.

De kinderen moeten denken, jij stuurt alleen wat bij.

Bijvoorbeeld:
Heeft dit volgens jullie meer te maken met … of met …
Wat zijn de voor- en nadelen van deze manier van meten?
Hoeveel tijd gaat deze manier van werken jullie kosten?
Wat is op dit moment belangrijk?
Bedenk eens iemand die het niet met je eens is, wat zou die zeggen?

4 Zonder oordeel te werk gaan

Probeer tijdens het onderzoekend leren je oordeel zo min mogelijk uit te spreken. Heb het even niet over  goed of fout.

Kan dat?

Ja!

Doordat je bezig bent met het stellen van sturende vragen, gaan kinderen zelf nadenken en oordelen. Je leert ze om zelf in te zien wat goed gaat en wat fout.

Dat ze het onderbouwen en oordelen zelf moeten doen is juist zo waardevol aan onderzoekend leren. Hierdoor leer je ook van een mislukt onderzoek en kun je daar zoveel verder door komen.

Waak er dus voor dat je niet de rol van beoordelaar op je neemt!

5 Onderzoeksvragen kunnen beoordelen

Is een onderzoeksvraag door de kinderen te beantwoorden via onderzoek? Dat zal je deels al doende moeten leren, dit kun je samen met de kinderen en collega’s doen.

In het begin gaan jullie misschien wat vaker aan de slag met een onhandige onderzoeksvraag. Als je daar halverwege of aan het einde achter komt heb je in ieder geval wat bijgeleerd.

Probeer (bv. via het vragenmachientje) van te voren in de schatten of een onderzoeksvraag: onderzoekbaar is, echt één vraag is en precies genoeg is.

6 Durf los te laten

Tja, voor sommige misschien wel de moeilijkste competentie. Voor anderen is dit hun tweede natuur.

Van de leerkrachtcompetenties vind ik dit persoonlijk wel de belangrijkste. Je geeft autonomie door los te durven laten, de kinderen zullen zich veel eerder competent voelen.

Vertrouw (steeds meer) op de kinderen. Laat ze eerst aanrommelen en dan onderzoeken. Wat kan er nou eigenlijk écht misgaan? Misschien moet er eerst wel een les mislukken, was dat vroeger op stage niet ook zo?

Als je bang bent dat de kennisdoelen niet goed genoeg behaald worden, sluit het project dan af met een les over de kern van het onderwerp. Dat kan heel veel onrust wegnemen.

Hoe is het met jouw leerkrachtcompetenties?

Heb je een reactie op deze zes competenties of wellicht wil je er één toevoegen, laat dan vooral een reactie achter. Ik ben wel benieuwd naar jullie ervaringen!

Lees meer:

Ja, handig!

Ontvang elke week een inspirerend lesidee in de nieuwsbrief