Om goed passend onderwijs te verzorgen voor hoogbegaafde sensitieve leerlingen is het belangrijk om goed na te denken over de materialen en methodes die je gebruikt.

Sluiten ze aan bij de behoeften van deze specifieke doelgroep?

Maar naast de vraag welk verrijkingsmateriaal geschikt is voor bijvoorbeeld rekenen en taal, krijg ik tegenwoordig ook vaker de vraag of onderzoekend en ontwerpend leren een goed idee is (bijvoorbeeld voor de plusklas).

Dan antwoord ik altijd: ja, dat is het zeker!

Lees hieronder waarom

En

Als je mijn argumenten voor dit antwoord hebt gelezen, weet je ook direct waar de aandachtspunten in je begeleiding moeten liggen.

1 Veel afwisseling mogelijk

Hoogbegaafde, sensitieve leerlingen hebben meer nog dan andere leerlingen behoeften aan afwisseling. Niet alleen wat inhoud betreft, maar ook de manier van werken kan beter niet steeds hetzelfde zijn.

“Niet wéér een stuk tekst lezen en dan vragen beantwoorden…”

(Uitspraak van een leerling over het werk bij het vak geschiedenis)

Met onderzoekend en ontwerpend leren sluit je prima aan bij deze behoefte. Tijdens elk nieuw project kan er aan een totaal ander onderwerp gewerkt worden en kan er een andere vorm van onderzoeken aangeboden worden. Denk aan het uitvoeren van experimenten, het inzetten en uitwerken van enquêtes of aan het doen van een literatuurstudie. En daarnaast kan gekozen worden voor een ontwerp opdracht.

Let er op dat ook de manier van presenteren op het einde afgewisseld wordt. Wellicht is het zelfs goed om niet altijd toe te werken naar een presentatie. Een goed gesprek kan ook oké zijn. Bijvoorbeeld over de procesdoelen of de mogelijke vervolgonderzoeken die de kinderen bedenken.

2 Betekenisvol leren

Deze doelgroep heeft het echt nodig om te leren in een betekenisvolle en grotere context. Want waarom is wat ze moeten doen nou eigenlijk relevant en van waarde?  Wat is de waarde van een thema als de Dierentuin of Handige Constructies?

Bij onderzoekend en ontwerpend leren is het goed mogelijk om de inhoud van een thema aan de leerlingen aan te passen. Ze kunnen zelfs (mede)bepalen welke richting een thema op gaat door het formuleren van een eigen onderzoeksvraag.

Zo is vrijwel elk thema betekenisvol te maken. Koppel een thema aan de eigen werkelijkheid van de leerlingen (en praat hier ook nog over) en verhoog zo de waarde van het project.

Helemaal mooi is het als je de kinderen zelf laat nadenken over de betekenis van verschillende thema’s!

3 Passend bij het complex en divergent denken

Het is niet de wens van hoogbegaafde, sensitieve leerlingen om te leren via complexe opdrachten. Nee, ze doen zelf al niet anders. Zo gaan hun gedachten nu eenmaal. Die zijn al complexer van zichzelf. En dat is een kwaliteit!

Het is daarom mooi als ze deze kwaliteit vaker kunnen aanspreken en oefenen. Zo wordt het steeds meer een talent.

Even tussendoor:

Wel eens gemerkt dat hoogbegaafde leerlingen een opdracht veel te complex oplosten terwijl het antwoord toch zo eenvoudig was?

Dacht je toen:

“Waarom heeft hij de maatbeker er nu bij gehaald? Hij hoefde alleen maar de tabel te bekijken!”
(leerkracht over een oplossing bij rekenen)

Nou, nu weet je waarom! Volgens de leerling kan de oplossing niet zo simpel zijn als even in een tabel kijken.

Onderzoekend leren kan zo complex aangepakt worden als je wilt. De leerlingen werken over het algemeen automatisch op hun eigen niveau en manier (onderpresteerders helaas niet meer…).

Daarnaast is het divergente karakter heel toepasselijk (divergent: meerdere ideeën of oplossingen mogelijk). Een onderzoek, en zeker een ontwerp, kan op meerdere manier aangepakt worden en daardoor verdwijnt voor een deel ook het oordeel goed of fout (iets wat ook wel eens een fijne afwisseling is!)

hoogbegaafde onderzoekend leren wetenschap en technologie onderwijs

Hoogbegaafde kinderen volgens Google

4 Vraagt de hogere denkvaardigheden

Dit punt ligt in het verlengde van het vorige. Juist het analyseren, evalueren en creëren (de hogere orde denkvaardigheden uit de taxonomie van Bloom) spreekt deze leerlingen aan.

Nu doe je bij onderzoekend en ontwerpend leren niks anders dan analyseren, evalueren en creëren.  Bij het opstellen van onderzoek- en ontwerpvragen is het goed hier eventueel vooraf ook al goed rekening mee te houden.

Een aantal voorbeelden:

  • Hebben alle appels evenveel pitjes? (analyseren)
  • Bij welke soort muziek kan de klas zich het beste concentreren? (evalueren)
  • Hoe kunnen we ervoor zorgen dat een ei heel blijft als je hem van drie meter naar beneden gooit? (creëren)

5 Oefenen van de executieve functies

De executieve functies van hoogbegaafde, sensitieve leerlingen vraagt de nodig aandacht. Praktische vaardigheden als het opzetten en uitvoeren van plannen en experimenten, het nadenken over jezelf (metacognitie) en het omgaan met emoties hebben de nodige begeleiding nodig.

Tijdens het onderzoekend leren is het goed mogelijk om aan procesbegeleiding te doen en juist deze vaardigheden ter sprake te brengen. Zo ontwikkelen ook de hoogbegaafde sensitieve leerlingen zich veel bewuster.

Het helpt echt veel als de leerlingen weten wat er te leren valt rondom de executieve vaardigheden. Bepaal samen welke leerdoelen er zijn en welke extra aandacht krijgen tijdens het project (bv. via de doelenvaardighedenlijst)

En daarnaast,

door voldoende aandacht te geven aan het proces, is de kans ook nog eens groter dat er prachtige eindresultaten behaald worden. Hard werken loont!

Echt leren voelt eerst ongemakkelijk, dat is normaal. Dat is een behoorlijk waardevolle les.

Want,

Stop je als het ongemakkelijk wordt, of ga je door?

Lees meer:

Ja, handig!

Ontvang elke week een inspirerend lesidee in de nieuwsbrief